ZAWAŁ! TWOJE SERCE

UMIERA Z KAŻDĄ MINUTĄ

O Kampanii

Kampania „Zawał serca – Czas to Życie” uświadamia, jak postępować w przypadku zawału serca. Kluczowy jest czas oraz wezwanie pogotowia.

Co roku, do szpitala trafia prawie 80 tysięcy Polaków z zawałem serca.¹ Z badań wynika, że co czwarty pacjent umiera zanim jeszcze trafi do szpitala.² Dlaczego? Jedną z najważniejszych przyczyn jest zbyt długie zwlekanie z wezwaniem pomocy.

Dlatego powstała ogólnopolska kampania Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu oraz Fundacji ŚCCS, której celem jest skrócenie opóźnień leczenia zawału serca poprzez edukację na temat właściwego postępowania w przypadku zawału. Honorowy patronat nad kampanią objęła Małżonka Prezydenta RP, Agata Kornhauser-Duda, a członkiem Komitetu Honorowego jest Minister Zdrowia Prof. Łukasz Szumowski.

Postęp w leczeniu zawałów serca w Polsce

W ciągu ostatniej dekady odnotowano znaczący postęp leczenia zawału serca w Polsce poprzez szerokie wprowadzenie tzw. interwencyjnych metod leczenia. Ponadto, Polska znajduje się w ścisłej czołówce w Europie pod względem liczby zabiegów angioplastyki tj. przezskórnego poszerzenia naczyń krwionośnych, które zostały zwężone lub zamknięte w wyniku choroby - najczęściej miażdżycy. Pozwoliło to znacznie obniżyć śmiertelność pacjentów z zawałem serca do około 18%.³ ⁴ Nadal jednak istnieje konieczność zmiany zachowań, które poprawią rokowania pacjentów. Obszarem, który wymaga szczególnej uwagi są tzw. opóźnienia przedszpitalne.

Zawał serca i statystyki

Każde 30 minut opóźnienia w udrożnieniu zamkniętej tętnicy wieńcowej zwiększa ryzyko śmierci o 7,5%.⁵ U połowy Polaków z zawałem serca, czas od pierwszych objawów do udzielenia profesjonalnej pomocy w ośrodku kardiologii interwencyjnej wynosi ponad 260 minut.⁴ Od 2005 roku pomimo znaczącego zwiększenia liczby ośrodków kardiologii interwencyjnej w Polsce, czas ten uległ redukcji zaledwie o około 15%⁴

Jak wynika z badania przeprowadzonych przez SW Research „Zawał serca – Opinie Polaków”, aż 73,8%. Polaków wie, że ból w klatce piersiowej może oznaczać zawał lub inne problemy z sercem, niestety tylko 22,2% badanych czując ból zadzwoniłoby po pogotowie. Co czwarta osoba (23,5%) zareagowałaby natychmiast, podczas gdy trzy czwarte zwlekałoby z wezwaniem pomocy – co piąty respondent (18,5%) czekałby nawet do następnego dnia.

To pokazuje, jak istotne jest budowanie społecznej świadomości problemu i edukacja w zakresie właściwej reakcji na zagrożenie związane z zawałem serca.

Partnerem strategiczny kampanii „Zawał serca – Czas to Życie” jest Philips.


Wypowiedzi ekspertów i partnerów kampanii


List Małżonki Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

„Szanowni Państwo. Moje zaangażowanie w kampanię społeczną „Zawał serca – czas to życie” było decyzją świadomą, płynącą z przekonania, że należy głośno mówić o chorobach układu krążenia, chorobach pozostających nadal główną przyczyną umieralności w Polsce. Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu ma w swojej długiej historii wiele udanych operacji i zabiegów ratujących życie.

Dlatego warto wsłuchiwać się w głos pracujących tam specjalistów, kiedy mówią o potrzebie edukacji społecznej w zakresie objawów zawału serca i czynników ryzyka jego wystąpienia, a także metod leczenia i stosowania profilaktyki zawałowej. Wszystkim nam zależy na tym, by jak najwięcej osób dotkniętych schorzeniami sercowo-naczyniowymi, a przede wszystkim zawałem serca, otrzymało na czas skuteczną pomoc. W związku z tym odczuwamy potrzebę podejmowania inicjatyw promujących zachowania, które skracają czas oczekiwania na udzielenie tej pomocy. Uczmy się więc stale, jak rozpoznawać niepokojące symptomy. Poznajmy podstawowe czynności, które możemy sami wykonać, by uratować komuś życie przed przybyciem pomocy medycznej. Naprawdę bardzo dużo zależy od nas samych, naszej odpowiedzialności, a przede wszystkim wiedzy i szybkiego działania. Pamiętajmy, że serce mamy tylko jedno. Dbajmy o nie. Namawiajmy też innych do prowadzenia zdrowego trybu życia i poddawania się okresowym badaniom kardiologicznym. Gorąco państwa do tego namawiam."


Zawał serca - czyli kiedy serce umiera

Zawał serca to stopniowe obumieranie mięśnia sercowego (tzw. martwica) wywołane niedrożnością naczynia lub naczyń krwionośnych, które się w nim znajdują. W związku z brakiem dopływu krwi, a tym samym tlenu do mięśnia sercowego, obumiera „zajęty” fragment serca. Martwica powiększa się z każdą minutą trwania zawału.

Tylko szybka reakcja i bezzwłoczne rozpoczęcie odpowiedniego leczenia zwiększają szansę na przeżycie oraz dobrą jakość życia po zawale.

Tymczasem wiele osób zwleka z podjęciem właściwych działań. W kampanii poznajemy historie pacjentów, dla których codzienne obowiązki, różne obawy oraz przypisywanie złego samopoczucia innym powodom wpłynęło na wielogodzinne opóźnienie w uzyskaniu pomocy. Osoby te, zamiast wezwania karetki, podejmowały próby konsultacji ich samopoczucia z rodziną, umówienia wizyty do lekarza pierwszego kontaktu lub samodzielnie jechali na pogotowie, co opóźniało otrzymanie specjalistycznej pomocy i mogło stanowić dodatkowe zagrożenie dla ich stanu zdrowia, a nawet życia.

Liczba zawałów w zależności od wieku pacjenta. Narodowa Baza Danych Zawałów Serca w Polsce AMI-PL.


Co Polacy wiedzą o zawale serca?

Polacy nie wiedzą, jak postępować podczas zawału serca!

Większość z nas prawidłowo wiąże ból w klatce piersiowej z zawałem lub inną chorobą serca. Ale tylko co czwarta osoba w przypadku pojawienia się takiego objawu zareagowałaby natychmiast – wynika z najnowszych badań SW Research „Zawał serca – Opinie Polaków”.⁶ Tymczasem czas w zawale jest kwestią kluczową: im szybciej uzyskamy profesjonalną pomoc, tym większe szanse na przeżycie i lepsze wyniki leczenia.

Najczęstszymi objawami zawału serca są ból (czasem bardzo silny), pieczenie lub ucisk za mostkiem w klatce piersiowej. Występują one u większości chorych. Dobra wiadomość jest taka, że 74 proc. Polaków wie, że ból w klatce może oznaczać zawał lub inne problemy z sercem. Niestety, dużo gorzej jest z wiedzą, jak w tej sytuacji się zachować. Tylko 22,2 proc. osób czując ból w klatce zadzwoniłoby po pogotowie. Co czwarta osoba (23,5 proc.) zareagowałoby natychmiast, podczas gdy trzy czwarte zwlekałoby z wezwaniem pomocy – co piąty respondent (18,5 proc.) nawet do następnego dnia. A przecież – jak podkreślają lekarze – od momentu zawału serca pomoc powinna być udzielona jak najszybciej, a od chwili rozpoznania zawału do zastosowania skutecznego leczenia nie powinno upłynąć więcej niż 60 – 90 min.⁷ W przeciwnym razie może dojść do zgonu lub poważnych powikłań, np. niewydolności serca. Te mało optymistyczne wnioski płyną z badania pt. „Zawał serca – Opinie Polaków” przeprowadzonego we wrześniu 2018 roku przez SW Research na grupie 1376 osób⁶ w ramach kampanii „Zawał serca – Czas to Życie”.

Czujesz silny bol w klatce piersiowej nie zwlekaj!


Najczęstsze objawy zawału serca

Ból (czasem bardzo silny), pieczenie lub ucisk za mostkiem w klatce piersiowej – ma charakter rozlany, a nie punktowy; może się utrzymywać stale lub wielokrotnie ustępować i nawracać. Bólowi może towarzyszyć silny lęk.

Ból może promieniować do barku, ręki, szyi lub żuchwy.

U starszych osób lub chorujących na cukrzycę – ból może być mniej nasilony lub mniej charakterystyczny albo występować rzadziej.

Co powinno zwrócić Twoją uwagę?

ból w żuchwie, szyi, plecach ręce lub barku

ból brzucha z towarzyszącymi nudnościami lub wymiotami

duszność

zasłabnięcia lub utrata przytomności

obfite zimne poty i zawroty głowy

lęk przed zbliżającą się śmiercią

Pamiętaj! Każdy zawał serca może mieć inny przebieg. Nawet u tej samej osoby, objawy kolejnego zawału mogą być inne.


Postępowanie w przypadku zawału

Jak postępować w przypadku zawału serca:

  1. W przypadku silnego bólu w klatce piersiowej zadzwoń niezwłocznie pod numer 112.
  2. Dzwoniąc pod numer 112 poproś o pomoc medyczną. Rozmawiaj spokojnie, a gdy sprawia Ci to trudność, poproś o pomoc inną osobę.
  3. Podczas kontaktu z dyspozytorem medycznym numeru 112 odpowiadaj konkretnie na zadawane pytania. Podaj dokładny adres, pod którym się znajdujesz i nie rozłączaj się przed końcem rozmowy.
  4. Jeśli nie masz telefonu, poproś o wezwanie pomocy kogoś z otoczenia.
  5. Czekając na karetkę, przyjmij wygodną pozycję i nie wykonuj zbędnych czynności.
  6. Jeśli mieszkasz w bloku lub na trudno dostępnym terenie, poproś kogoś, aby pomógł ratownikom Cię zlokalizować.
  7. Szybko wykonany zabieg to mniejszy obszar serca objęty martwicą (tzw. blizna pozawałowa) i mniejsze ryzyko zgonu lub rozwoju groźnych powikłań, takich jak niewydolność serca.
UWAGA

Personel karetki pogotowia jest odpowiednio wykwalifikowany, by udzielić Ci pierwszej pomocy w przypadku zawału serca. Karetka zapewni szybki i bezpośredni dojazd do ośrodka, gdzie zostanie Ci udzielona dalsza pomoc.

Pamiętaj! Tylko szybka reakcja i bezzwłoczne rozpoczęcie odpowiedniego leczenia zwiększają szansę na przeżycie oraz dobrą jakość życia po zawale.


Historie pacjentów

Maria, Marek, Adam, Agata i Krzysztof mieli szczęście, że mimo opóźnionej reakcji na objawy zawału, specjaliści zdążyli udzielić im pomocy. Obecna kondycja ich serca nie pozwoli im jednak cieszyć się taka aktywnością, jaką znali przed zawałem.

Tylko szybka reakcja i bezzwłoczne rozpoczęcie odpowiedniego leczenia zwiększają szansę na przeżycie oraz dobrą jakość życia po zawale.

Pamiętaj! Gdy rozpoznasz objawy charakterystyczne dla zawału serca u siebie lub osoby w Twoim otoczeniu nie zwlekaj. Zadzwoń po pogotowie!


Materiały do pobrania


Organizatorzy

Śląskie Centrum Chorób Serca i Fundacja ŚCCS w Zabrzu

Honorowy patronat

Małżonka Prezydenta RP Agata Kornhauser-Duda

Komitet honorowy

Minister Zdrowia prof. Łukasz Szumowski

Partnerzy naukowi:

Partner strategiczny

Kampanię wspierają


Kontakt

Lucyna Broja

Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu

Ul. M. Curie-Skłodowskiej 9

Tel.: 32 373 38 53

Kom.: 501 097 146

l.broja@sccs.pl

Izabela Filc-Redlińska

FleishmanHillard

Kom: +48 22 609 220 550

izabela.filc-redlinska@fleishmaneurope.com

Aktualności


Materiały źródłowe

  1. Narodowa Baza Danych Zawałów Serca w Polsce AMI-PL
  2. Dudas K, et al. Circulation. 2011;123:46-52.
  3. Śląska Baza Sercowo-Naczyniowa
  4. Ogólnopolski Rejestr Ostrych Zespołów Wieńcowych PL-ACS
  5. De Luca G, et al. Circulation. 2004; 109: 1223-1225.
  6. Badanie SW Search zrealizowane metodą CAWI w dniach 3-4.09.2018 na grupie 1376 respondentów, w ramach kampanii „Zawał serca - Czas to Życie.
  7. Wytyczne ESC dotyczące postępowania w ostrym zawale serca z uniesieniem odcinka ST w 2017 roku (Kardiologia Polska 2018; 76, 2: 229–313)